Zie verder

Even terugblikken

In dit hoofdstuk keek je achter de schermen van het geheugen. Je zag het verschil tussen value types (in de stack) en reference types (in de heap), en hoe objecten en arrays als referentie worden bewaard. De Garbage Collector ruimt onbereikbare objecten op, je leerde wat null betekent en hoe je een NullReferenceException voorkomt. Tot slot kwamen namespace en using aan bod.

De kern op een rij:

  • Value types bewaren hun waarde in de stack; reference types (objecten, arrays) bewaren in de stack enkel een referentie naar data in de heap.
  • De = operator kopieert bij reference types de referentie, niet de inhoud: beide variabelen wijzen dan naar hetzelfde object.
  • Objecten worden by reference aan methoden meegegeven, dus aanpassingen in de methode raken het originele object.
  • Een reference type dat nog nergens naar wijst, heeft de waarde null. De GC ruimt onbereikbare objecten op de heap zelf op.
WaarschuwingValkuilen
  • Een object benaderen dat null is, geeft een NullReferenceException. Test eerst met if (obj != null) of gebruik de verkorte notatie obj?.Naam.
  • b = a; bij objecten kopieert het object niet, maar laat b naar hetzelfde object wijzen als a. Het oude object van b raak je dan kwijt.
  • Roep GC.Collect() niet zelf aan. De GC kiest zelf het beste moment; zelf ingrijpen onderbreekt je programma op een slecht ogenblik en maakt het meestal trager.

In andere talen

Geheugen zelf beheren

C# heeft een GC die het opruimen voor je doet. In C++ bestaat zoiets niet: je beheert geheugen volledig zelf met new en delete.

int* p = new int(5);   // geheugen reserveren
delete p;              // zelf weer vrijgeven

Vergeet je die delete, dan lek je geheugen (memory leak); roep je delete twee keer op, dan crasht je programma. De C#-GC neemt dit risico van je over.

“Geen waarde”

Bijna elke taal heeft een manier om “geen waarde” aan te duiden, maar met een eigen naam. In Python heet dat None:

student = None
if student is None:
    print("Nog geen student.")

JavaScript maakt het wat ingewikkelder: daar bestaan er twee. null (bewust leeg, door jou gezet) én undefined (nog nooit een waarde gekregen):

let student = null;       // bewust leeg
let leeftijd;             // undefined: nooit toegekend

C# houdt het bij enkel null, maar het idee “deze variabele verwijst (nog) nergens naar” kom je in zowat elke taal tegen.

Fouten in andere talen

Python kent net als C# echte exceptions, alleen heten de keywords er net iets anders: try blijft try, maar catch wordt except:

try:
    getal = int(input())
except ValueError:
    print("Verkeerde invoer!")

De taal C heeft daarentegen helemaal geen exceptions. Daar moet je elke functie zelf laten teruggeven of ze gelukt is, meestal via een returnwaarde of een foutcode die je telkens manueel controleert:

int getal;
if (scanf("%d", &getal) != 1) {   // 1 = gelukt
    printf("Verkeerde invoer!\n");
}

In C ben je dus verplicht na elke aanroep zelf de fout te checken, terwijl try/catch die controle bundelt.

Zoek de fout

Onderstaande C#-code wil de naam van een student tonen, maar crasht met een NullReferenceException. Wat loopt er mis?

Student[] studenten = new Student[3];
studenten[0].Naam = "Marc Jansens";
Console.WriteLine(studenten[0].Naam);

new Student[3] maakt wel een array aan, maar die bevat drie reference types die elk de defaultwaarde null hebben. Er staat dus nog geen Student-object op studenten[0]. Op de tweede regel probeer je .Naam te zetten op een object dat null is, en dat geeft een NullReferenceException. Maak eerst het object aan met studenten[0] = new Student(); voor je de instantievariabele invult.