Zie verder

Even terugblikken

In dit hoofdstuk leerde je associaties kennen: compositie en aggregatie, allebei een “heeft een”-relatie tussen twee objecten. Het verschil zit in de levensduur van het innerlijke object. Je zag drie manieren om zo’n object aan te maken (rechtstreeks, via de constructor, via een property) en je leerde het this keyword om een object naar zichzelf te laten verwijzen.

De kern op een rij:

  • Een “heeft een”-relatie wijst op associatie; een “is een”-relatie op overerving.
  • Bij compositie sterft het innerlijke object mee met het omliggende object; bij aggregatie kan het op zichzelf blijven bestaan.
  • “Heeft meerdere” betekent dat je een array of List van het innerlijke type gebruikt.
  • De vuistregel favor composition over inheritance: twijfel je of een “is een”-relatie wel klopt, kies dan voor een “heeft een”-relatie.
  • this geeft de referentie naar het huidige object terug; je gebruikt het om jezelf als parameter mee te geven, om naamconflicten op te lossen of om een andere constructor aan te roepen.
WaarschuwingValkuilen
  • Spreek je een intern object aan dat nooit werd aangemaakt, dan krijg je een NullReferenceException. Controleer op null voor je het object gebruikt.
  • Na patient.Hart = donor.Hart; verwijzen beide naar hetzelfde object in de heap. Het wordt niet gekopieerd: een aanpassing via de ene is ook zichtbaar via de andere.
  • this werkt enkel in een instance-context. In een static methode bestaat er geen huidig object, dus kan je this daar niet gebruiken.

In andere talen

Compositie in Python

Compositie (de “heeft een”-relatie) werkt in Python quasi identiek aan C#: je bewaart gewoon een object van een andere klasse als instantievariabele:

class HardeSchijf:
    pass

class PC:
    def __init__(self):
        self.harde_schijf = HardeSchijf()   # PC heeft een HardeSchijf

Het idee “een object in een ander object” is dus geen C#-eigenaardigheid, maar een principe dat in elke OO-taal terugkomt. Ook de vuistregel favor composition over inheritance geldt over de talen heen.

This in Python en JavaScript

In Python bestaat er geen impliciet this. Daar geef je het huidige object expliciet mee als de eerste parameter van elke methode, traditioneel self genaamd:

class Auto:
    def start(self):
        print(self.merk)

In C# is this dus een verborgen extra die de compiler voor je regelt; in Python staat datzelfde object gewoon zichtbaar als eerste parameter. JavaScript heeft wel een this, maar met beruchte binding-regels: waarnaar this verwijst hangt af van hoe je een functie aanroept, niet van waar ze staat. Dat zorgt voor heel wat verwarring.

Zoek de fout

Onderstaande C#-code wil een PC met een harde schijf opbouwen via aggregatie en daarna de capaciteit tonen. Toch crasht het programma. Wat loopt er mis?

internal class HardeSchijf
{
    public int MaxCapacity { get; set; }
}

internal class PC
{
    public HardeSchijf CHardeSchijf { get; set; }

    public override string ToString()
    {
        return $"Capaciteit HD: {CHardeSchijf.MaxCapacity} Gb";
    }
}
PC mijnPC = new PC();
Console.WriteLine(mijnPC);

CHardeSchijf werd nooit een object toegewezen en is dus null. Bij CHardeSchijf.MaxCapacity krijg je daarom een NullReferenceException. Steek eerst een harde schijf in de PC (mijnPC.CHardeSchijf = new HardeSchijf();) of controleer op null in ToString voor je de property gebruikt.