de rol van een programmeertaal, de compiler en .NET situeren
een console-project aanmaken in Visual Studio en de A.I.-hulp uitschakelen
in- en uitvoer verwerken met WriteLine, Write en ReadLine
een variabele in een zin zetten met string interpolation ($"...")
de meest voorkomende beginnersfouten herkennen, ook in code die je niet zelf schreef
kleur gebruiken in de console
Blijf volhouden
Leren programmeren is als een berg beklimmen waarvan je nooit de top bereikt.
en dat is net het mooie: er valt altijd iets nieuws te leren
De eerste stappen zijn nooit eenvoudig: je handen én je toetsenbord worden vuil
Waar je de komende pagina’s op vloekt, lijkt over enkele hoofdstukken kinderspel
Tip
Blijf volhouden. Blijf oefenen. Vloek gerust af en toe. En vooral: geniet van het ontdekken van nieuwe dingen.
Wat is programmeren?
Computers zijn in essentie ongelooflijk domme dingen, hoe krachtig ze ook zijn
Ze doen altijd exact wat jij zegt, niet wat je bedoelt
Programmeren = leren praten met die domme computers zodat ze doen wat jij wilt.
Opmerking
Geef je hen de opdracht om te ontploffen, schrik dan niet dat je even later de 112 mag bellen.
Computer = Domme Data Verwerker
Onthoud dit letterwoord: een computer is een DDV, een Domme Data Verwerker.
Invoer
data erin
toetsenbord, bestand, …
Verwerken
jouw programma
exact wat jij zegt
Uitvoer
data eruit
scherm, bestand, …
Opmerking
De computer bedenkt niets zelf: data in, jouw bewerking, data uit. Niet meer, niet minder.
Het algoritme
First, solve the problem. Then, write the code.
Een algoritme is het recept dat je aan de computer geeft: een reeks instructies in de juiste volgorde.
1. Haal dop van het ventiel.
2. Plaats pomp op ventiel.
3. Begin te pompen.
De volgorde doet ertoe
Ook in het echte leven is de volgorde van de stappen belangrijk.
Waarschuwing
Dezelfde drie stappen, andere volgorde: je band blijft plat. Logisch en analytisch leren denken is dus de echte kern.
Wat doet een programmeur de hele dag?
Mythe
een programmeur schrijft de hele dag code
Echt werk
vooral nadenken en code lezen
Probleem begrijpen
Algoritme bedenken
Code typen
Code lezen en testen
Fouten zoeken
Belangrijk
En met A.I.? Het typen, het kleinste stuk, kan je vandaag laten doen. Wat je vergeet te vragen, vult de A.I. zelf in met een gok. Het denkwerk vooraf en het lezen achteraf blijven jouw werk, en je krijgt er meer code bij die je niet zelf schreef.
Een programmeertaal
Een taal die de computer begrijpt is meestal:
Ondubbelzinnig
elke opdracht heeft exact één betekenis (anders dan “wat een koele kikker”)
Woordenschat
een vaste lijst woorden die je mag gebruiken
Grammaticaregels
een vaste volgorde
Tip
Enkel Yoda mag woorden in de verkeerde volgorde gebruiken. “bal rood jongen is gooit veel”?
C# (siesjarp)
Eén van de vele programmeertalen, deel van .NET (“dotnet”), ruim 25 jaar oud
Een hogere programmeertaal: leesbaarder, dichter bij onze eigen taal
Andere bekende hogere talen: Java, Python en JavaScript
C
C++
C#
lijkt als twee druppels water op Java
Tip
Net als bij talen leren: ken je eenmaal Frans, dan leer je makkelijker Italiaans of Spaans. Zo ook met programmeertalen: na dit boek hebben Python en JavaScript weinig geheimen meer voor je.
Anders Hejlsberg
Anders Hejlsberg
De Deen die C# boven de doopvont hield bij Microsoft.
Schreef eerder Turbo Pascal
Was chief architect van Delphi
Bedacht later ook TypeScript
Tip
Als je één poster in je slaapkamer hangt, zou het die van Anders moeten zijn.
Games gemaakt met C#
Allemaal gebouwd met C#, vaak via de Unity-engine.
De compiler
Machinetaal rechtstreeks schrijven is loodzwaar: tientallen lijnen voor één letter op het scherm
We hebben dus een vertaler nodig: de compiler
Vereenvoudigd compiler-overzicht.
De kern: C#-code omzetten naar een uitvoerbaar bestand in machinetaal.
.NET, kort
.NET is een framework: een grote verzameling bibliotheken plus de Common Language Runtime (CLR).
C#-code
compiler
Intermediate Language (IL)
CLR
Just-In-Time (JIT)
machinetaal
De CLR zet de IL pas bij het uitvoeren om naar machinetaal
Daardoor kunnen .NET-talen (C#, F#, VB.NET) samenwerken met diezelfde bibliotheken
Naamgeving van .NET en C#
Vroeger verschillende frameworks die net niet hetzelfde deden
.NET Framework.NET Standard.NET Core
Sinds 2020 gewoon .NET gevolgd door een nummer
.NET 5.NET 6.NET 7.NET 8 …
Elk jaar in november een nieuwe versie; de even nummers zijn LTS (langer ondersteund)
Dit boek werkt steeds met de meest recente LTS-versie
Elke .NET-versie komt met een nieuwe C#-versie (features die je kan, niet moet gebruiken)
Tip
Waarom deze geschiedenisles? Online bots je vaak op oudere namen. Anders raak je het noorden kwijt bij het opzoeken.
VS is een IDE (Integrated Development Environment), drie in één: code-editor compiler debugger
Kies bij de installatie de workload “.NET desktop development”, meer heb je niet nodig
Niet Visual Studio Code: dat is een lichtere, aparte editor
Waarschuwing
Sinds augustus 2024 bestaat VS Community niet meer voor Mac. Mac-gebruikers werken met JetBrains Rider (gratis voor niet-commercieel gebruik, en via het Student Pack) of met VS Code plus de extensie C# Dev Kit (zo begin je). Of ze draaien Windows in een virtuele machine.
Een nieuw project: Console App
Kies “Create a new project” en let op:
Projecttype Console App met het groene C#-icoon (niet Visual Basic)
Duid zeker “Do not use top-level statements” aan
Laat “Solution name” met rust en vink niet “place solution and project in the same directory” aan
Rider of VS Code zonder dat vinkje? In de terminal: dotnet new console --use-program-main -n MijnProject
Belangrijk
Krijg je code te zien die er totaal anders uitziet? Dan koos je wellicht het verkeerde projecttype, de verkeerde taal, of vergat je de top-level-statements-checkbox.
De IDE-layout
Elk open bestand krijgt een eigen tab
De Solution Explorer toont alle bestanden van je project (niet wegklikken!)
De Copilot-AI rechts mag je meteen wegklikken
VS zonder Copilot.
Tip
Layout om zeep? “Window” - “Reset window layout” zet alles terug.
A.I. even parkeren
ChatGPT, Claude, Gemini & friends: ook VS heeft die kracht ingebouwd (IntelliCode en Copilot)
Verbluffend goed, maar voor een beginner af te raden
Je leert ook niet hoofdrekenen door vanaf dag 1 met een zakrekenmachine te werken.
Belangrijk
De programmeur van de toekomst moet béter zijn dan Copilot en ChatGPT. Want waarom zou de sector jouw taak anders niet gewoon door A.I. laten doen? In hoofdstuk 4 kijken we hoe je A.I. wél verantwoord inzet.
En hoe zet je die A.I. dan uit?
IntelliCode vult tijdens het typen hele lijnen voor je aan. Knap, en soms gewoon fout:
Na een lijn commentaar tovert IntelliCode zelf een WriteLine tevoorschijn.
IntelliCode
Tools - Options - zoek “IntelliCode” en zet daar de Copilot Completions, de Whole-Line Completions en de C# suggestions uit
Copilot
niet inloggen volstaat. Ben je toch ingelogd, zet dan in de Copilot-settings alle opties uit
Waarschuwing
Duikt er later toch lichtgrijze tekst op die je zelf niet typte? Dan sprong er na een update een optie terug aan. Loop die instellingen dan opnieuw door.
Console-applicaties
In en uit
Een console-applicatie toont alles in een klassiek shell-scherm: enkel tekst, geen afbeeldingen of geluid.
In het begin hebben al je applicaties deze opbouw.
Console.ReadLine() leest invoer van de gebruiker in
Voorlopig negeren. De keywords namespace, class en static void Main lijken mysterieus. Dat geeft niet: schrijf voorlopig enkel tussen de accolades van Main. We pluizen ze uit vanaf hoofdstuk 7.
Je programma starten
Klik op de groene driehoek bovenaan (of kies Debug - Start Debugging). VS compileert je code en voert ze meteen uit.
Belangrijk
Moet ik niets bewaren? Neen: bij het starten bewaart VS al je aanpassingen automatisch. Kies nooit “Save as…”, want dan compileert je project mogelijk niet meer.
Even in het diepe
Ik gooi je heel even in het diepe deel van het zwembad, maar haal je er op tijd weer uit. Daarna spelen we rustig verder in het babybadje.
Onthoud nu alvast:
{ } Al je eigen code komt voorlopig tussen de Main-accolades
; Eindig elke lijn met een puntkomma
Code wordt van boven naar onder uitgevoerd
WriteLine: tekst op het scherm
Console.WriteLine() toont alle tekst tussen de aanhalingstekens:
Console.WriteLine("Hello World!");Console.WriteLine("Hoi, ik ben het!");Console.WriteLine("Wie ben jij?!");
Hello World!
Hoi, ik ben het!
Wie ben jij?!
De aanhalingstekens én de puntkomma achteraan zijn cruciaal.
Stagiair Steven
Steven laat zijn code volledig door A.I. schrijven en kijkt zelf amper na wat er staat. Zijn allereerste opdracht: toon “Hallo” op het scherm.
Console.Writeline(Hallo)
“Eén lijntje, klaar”, zegt hij trots. Er zitten drie fouten in.
Stagiair Steven: wat liep er mis?
Console.Writeline(Hallo)
Opmerking
Writeline bestaat niet: C# is hoofdlettergevoelig, het is WriteLine
Hallo staat zonder aanhalingstekens, dus C# zoekt een variabele met die naam
De puntkomma op het einde ontbreekt
Console.WriteLine("Hallo");
ReadLine: input van de gebruiker
Console.ReadLine() leest wat de gebruiker typt tot die op enter drukt:
Console.WriteLine("Geef je naam?");string naam = Console.ReadLine();
Geef je naam? tim [enter]
We maken een geheugenplekje (variabele) naam van het type string en bewaren daarin wat de gebruiker invoert.
Waarschuwing
Toekenning gebeurt van rechts naar links: naam (links) krijgt de waarde van het stuk rechts van de =.
Aanhalingsteken of niet?
Zonder aanhalingstekens
Console.WriteLine(naam);
de inhoud van de variabele
tim
Mét aanhalingstekens
Console.WriteLine("naam");
letterlijk die tekst
naam
Write vs WriteLine
WriteLine
plaatst een enter aan het einde van de lijn
Console.WriteLine("Dag");Console.WriteLine(naam);Console.WriteLine("hoe gaat het?");
Dag
tim
hoe gaat het?
Write
doet dat niet: het volgende komt op dezelfde lijn
Console.Write("Dag");Console.Write(naam);Console.Write("hoe gaat het?");
Dagtimhoe gaat het?
Belangrijk
Spaties zijn ook tekens. Zet ze binnen de aanhalingstekens: "Dag ". Spaties buiten de quotes worden genegeerd.
C# negeert witregels
Spaties, enters en tabs buiten aanhalingstekens worden genegeerd
Je kan een heel programma op één lange lijn typen… maar doe dat niet
Eén lijn code. Cool? In sommige kringen. Onleesbaar? Zeker.
Variabelen in een zin plaatsen
Zet een $ vóór de string en de variabele tussen accolades:
Console.WriteLine($"Dag {naam}, hoe gaat het?");
$ zegt: wat tussen { } staat is code, geen tekst
Op de plek van {naam} komt de inhoud van de variabele
Dit heet string interpolation; in hoofdstuk 3 leer je er meer over
Dag tim, hoe gaat het?
Belangrijk
Vergeet je de $, dan staat {naam} letterlijk op het scherm, mét accolades: Dag {naam}, hoe gaat het?
Sneller typen met snippets
Je gaat heel vaakConsole.WriteLine schrijven. Gelukkig zit er een snippet in VS:
cw + TabTab
En automagisch verschijnt er een verse lijn:
Console.WriteLine();
Fouten oplossen
100% foutloos
Je code compileert pas als ze 100% foutloos is: zolang er een fout in staat, komt er geen .exe uit de compiler.
Fouten krijgen een rode squiggly onderlijning
De statusbalk en de error list tonen al je fouten (laat die error list open staan)
Klik op een fout om meteen naar de juiste lijn te springen
Tip
Veel fouten ineens? Kijk net boven de eerste fout. Vaak ontbreekt daar gewoon een puntkomma.
Fouten en warnings
Fout (rood)
houdt je programma tegen
Warning (geel driehoekje in de error list, groene kronkel in je code)
is geen fout: je programma start gewoon
Warnings mag je voorlopig negeren, ook die bij elke Console.ReadLine(). De warnings-filter in de error list hoeft dus niet aan.
De error list.
De gevaarlijke dialog
Waarschuwing
Krijg je deze melding bij het starten? Klik nooit op “Yes” en vink de checkbox nooit aan.
Anders draait VS de laatste werkende versie, niet je huidige code met fouten. Je zit dan uren naar een “spook” te kijken.
Het lampje
Zet je cursor op een foutlijn, dan verschijnt soms een geel lampje
Klik erop voor een mogelijke oplossing
Het lampje: brenger der oplossingen.
Belangrijk
Wees kritisch: VS is niet alwetend en kan niet altijd raden wat je bedoelt.
Hoe doen andere programmeertalen hetzelfde? En een korte zoek-de-fout, om zo kritisch mogelijk naar code te leren kijken.
Zie verder: zoek de fout
Dit programma wil de gebruiker begroeten, maar het compileert niet. Wat loopt er mis?
Console.WriteLine("Geef je naam?");string naam = Console.Readline()Console.WriteLine($"Dag {naam}");
Opmerking
Twee klassiekers. Readline moet ReadLine zijn, want C# is hoofdlettergevoelig. En op het einde van die lijn ontbreekt de puntkomma.
Zie verder: wie komt er nog langs?
Taal
Tekst op het scherm
Python
print("C# rules")
JavaScript
console.log("C# rules");
TypeScript
console.log("C# rules");
Java
System.out.println("C# rules");
C++
std::cout << "C# rules";
In een echt project bots je bijna nooit op één taal: een back-end in C#, een front-end in TypeScript, een scriptje in Python.
Zie verder: tekst tonen in Python
C#
namespace Demo1{internalclass Program{staticvoidMain(string[] args){ Console.WriteLine("Wie ben jij?!");}}}
Python
print("Wie ben jij?!")
Geen namespace, class of Main, geen accolades en geen puntkomma: één lijn volstaat. Die extra structuur in C# krijgt verderop stuk voor stuk betekenis.
Zie verder: input in Python
C#
Console.WriteLine("Geef je naam?");string result = Console.ReadLine();
Python
result =input("Geef je naam?")
De vraag staat meteen in input, dus geen aparte print nodig. En je geeft geen type op: Python leidt dat zelf af. C# is sterk getypeerd, dus daar leg je met string result vooraf vast welk soort data erin mag en controleert de compiler dat voor je.
Zie verder: compiled vs interpreted
JavaScript wordt niet vooraf gecompileerd maar lijn per lijn geïnterpreteerd terwijl het programma draait.
console.log("Dit verschijnt nog wel");consle.log("Pas hier crasht het");
Dit verschijnt nog wel ReferenceError: consle is not defined
De eerste lijn wordt netjes uitgevoerd, pas bij de typfout (consle) loopt het mis. C# weigert je programma te starten zolang er ergens een fout staat, dus die fout zie je al voor er één lijn gedraaid heeft.
Samenvattende poster
Een handige samenvattende poster (Opgelet: gemaakt m.b.v. ChatGPT Image Gen 2).
